کمی هم اطلاعات به‌درد نخور

در موزه‌ای کوچک و تقریباً متروک در شهر بی‌رونق Pont-a-Mousson در شرق فرانسه، چند نقاشی‌ قدیمی از داستان‌های کودکان نگهداری می‌شود. بازدید کننده حساس ایرانی با دیدن سه نقاشی از این مجموعه ممکن است احساس کند به داستان‌های کودکی‌اش تجاوز شده است و بازیگران داستان‌هایش آن‌جورها که فکر می‌کرد مثلا حسین‌قلی و زهرا نبودند که هیچ، داستان هم واقعاً در شلمرود اتفاق نیفتاده بود بلکل! حالا دیگر مثلا پیتر و ماریا را می‌بیند در گوشه‌‌ای از اروپا!

بنده، به‌قول ادبا نگارنده، اما هر چه حساس نبودم کنجکاو بودم. در نتیجه تلاش کوتاهی کردم برای پیدا کردن ریشه این سه داستان. در آخر فکر کردم دانستنش شاید برای شما مفید نباشد، اما می‌تواند جالب باشد.

1-    ویکی‌پدیا فارسی می‌گوید بزبز قندی یا شَنگول و مَنگول (نام‌های دیگر: الیل و شلیل، انگک و منگک، بزک زنگوله پا و…) داستانی کودکانه است. برخی گمانی می‌کنند اصل این داستان آلمانی است و توسط برادران گریم گردآوری شده‌است. اما روایت‌های گوناگون از یک داستان در فرهنگ‌های مختلف وجود دارد.

 

به عنوان نظری شخصی البته از اسامی افغانی داستان بیشترخوشم آمد، به خصوص آن آخری با کنتراستی که در اسمش و احتمالا رفتار مادرش با خود دارد:

"در روایت هراتی نام بزغاله‌ها به ترتیب سن الیل و شلیل و خاکستری جون مادر است و نام مادرشان بزک زنگوله پا است. در روایت کابلی تعداد بزغاله‌ها چهارتاست و نام‌هایشان به ترتیب سن انگک و منگک و گلولهٔ سنگک و خاکستری جان مادر است و در این روایت گرگ هر سه بزغالهٔ بزرگ‌تر را می‌خورد. "

 

شاید باز هم برایتان جالب باشد بدانید که برادران گریم (Die Brüder Grimm) همچنین نویسنده داستان‌های سفید برفی، راپونزل، سیندرلا، هانسل و گرتل، شنل قرمزی و شاهزاده خانم و قورباغه هم هستند.

 

2-    داستان روباه وزاغ ريشه اى 2600ساله مربوط به يونان باستان دارد! اما در 1668 توسط يك فرانسوى بنام "لافونتن" به شعر درآمد و باترجمه حبيب يغمايى وارد كتاب سوم دبستان شد.

 

3-    دوستی خاله خرسه: به روایت ویکی‌پدیا، حداقل احمد شاملو در کتاب کوچه و علامه دهخدا در امثال و حکم این حکایت را به عنوان داستانی فارسی ذکر کرده‌اند. از دوستی فرانسوی هم با رسم شکل سوال کردم اما نقاشی و داستانش را نمی‌شناخت. هنوز برایم قطعی نشده که این بار موشکی جواب موشک شده است و حکایتی فارسی را تصویر کرده‌اند.

/ 0 نظر / 34 بازدید